هر روز هزاران تصمیم میگیریم و این تصمیمات به مرور زمان مسیر زندگیمون رو شکل میدن.
مشکل اینجاست که ما منطقی نیستیم. هیچکس منطقی نیست.
تحقیقات نشون داده که تصمیمات ما به دلیل وجود سوگیریهای شناختی که نحوه ارزیابی گزینهها و تصمیمگیریمون رو تحت تاثیر قرار میدن، غیرمنطقی میشن. متاسفانه، به خاطر نحوه کارکرد مغز ما، گرفتن تصمیمات خوب که به خوشحالیمون بیانجامه خیلی سخته و برعکس، گرفتن تصمیمات بد که باعث نارضایتیمون بشه خیلی آسونه.
خبر خوب اینه که ابزارهای مشخصی وجود داره که از نظر علمی ثابت شده و میتونی هر روز برای گرفتن تصمیمات بهتر ازشون استفاده کنی.
این ابزارها رو به دو گروه تقسیم میکنم:
- متوقف کردن تصمیمات احمقانه با جلوگیری از سوگیریهای شناختی
- گرفتن تصمیمات حکیمانهتر با استفاده از مدلهای ذهنی
چطور از تصمیمات احمقانه جلوگیری کنیم
چارتی مینجر، سرمایهگذار معروف، یه بار گفته:
“عجب چیزی که مردم مثل ما با تلاش برای نادیده گرفتن احمقانه بودن، به مزیتهای بلندمدت زیادی رسیدیم به جای تلاش برای خیلی باهوش بودن.”
سوگیریهای شناختی باعث تصمیمات احمقانه میشن. این سوگیریها مثل میانبرهای ذهنی خودکارن که مغز برای راحتتر شدن در زندگی روزمره ایجاد کرده.
دکتر دنیل کانمن، پژوهشگر معروف در این زمینه، این روش خودکار رو “تفکر سیستم 1” مینامد. سیستم 1، تفکریه که غیرآگاهانه، فوری و بسیار آسیبپذیر نسبت به تلههای فکری زیره. برای گرفتن تصمیمات بهتر، باید از “تفکر سیستم 2” استفاده کنی. سیستم 2، تفکریه که نیاز به تلاش و تعمق بیشتری داره.
تلههای رایج در فرایند تصمیمگیری که به نتایج نامطلوب منتهی میشن، به شرح زیرن. یاد بگیر که اینها رو دوری کنی و میتونی تصمیمات بهتری بگیری.
تله #1: سوگیری تأیید
سوگیری تأیید باعث میشه توجه بیشتری به اطلاعاتی که از انتخابی که داری حمایت میکنن، داشته باشی.
برای مقابله با این، از خودت بپرس: چه اطلاعاتی انتخاب برعکس اونچه که بهش متمایلام رو حمایت میکنه؟
تله #2: سوگیری انتخاب
سوگیری انتخاب وقتی اتفاق میافته که وقتی چیزی رو انتخاب میکنی، روی ویژگیهای مثبتش تمرکز میکنی، ولی وقتی داریم گزینهای رو رد میکنیم، به ویژگیهای منفیاش توجه میکنیم.
اگر داری چیزی رو انتخاب میکنی، از خودت بپرس: ویژگیهای منفی این انتخاب چیها هستن؟
اگر داری چیزی رو رد میکنی، از خودت بپرس: ویژگیهای مثبت این انتخاب چیها هستن؟
تله #3: سوگیری فاصله
وقتی به آینده فکر میکنیم، معمولاً نسخهای از اون رو تصور میکنیم که صاف و راحت و بیدردسر باشه. مثلاً اگر داریم به نقل مکان به شهر جدیدی فکر میکنیم، به احتمال زیاد روزی زیبا رو تصور میکنیم و نه روز بارونی، در حال انتظار برای تاکسی، در میانه انجام کارهای روزمره.
از خودت بپرس: یک روز عادی یا کمتر از ایدهآل از این تصمیم چیها شامل میشه؟
تله #4: سوگیری راحتی
اگرچه اکثر ما ایدهی خوبی از اینکه چه چیزی ما رو خوشحال میکنه داریم، یا چه چیزی ممکنه ما رو خوشحال کنه، اغلب به خاطر راحتی و کمزحمت بودن چیزهای دیگه، سراغش نمیریم. بسیاری از تحقیقات نشون داده که فاصلهای بین اونچه که میدونیم ما رو انرژی میده و چطور واقعاً وقتمون رو میگذرانیم وجود داره. به دلیلی نمیتونیم خودمون رو برای انجام کارهایی که میدونیم ما رو خوشحال میکنه، به حرکت دربیاریم.
ما در تله راحتی میافتیم وقتی تصمیمی میگیریم که بر اساس راحتی، کمترین اصطکاک یا کمترین تلاش باشه.
از خودت بپرس: آیا این انتخاب رو بر اساس راحتیاش گرفتم؟
تله #5: سوگیری عاطفی
احساسات قوی هستن و میتونن در تصمیمگیری وقتی که در حوزه تصمیممون تخصص عمیقی داریم، مفید باشن. اما بعضی وقتها، احساسات ما میتونن ما رو از مسیر درست دور کنن – وقتی که خیلی خوشحالیم یا خیلی ناراحتیم، احساسات ما میتونن به قدری قوی بشن که بخش منطقی مغز رو کاملاً تحت تأثیر قرار بدن و تصمیمگیری درست رو غیرممکن کنن.
آیا تا حالا ایمیلی در حالت عصبانیت فرستادی و بعداً پشیمون شدی؟ این همون تله عاطفی در حال کار کردنه. آیا تا حالا به چیزی بله گفتی فقط چون خیلی خوشحال بودی؟ باز هم همینه!
از خودت بپرس: در مقیاس 1 تا 10، احساسات من در حال حاضر چقدر شدت دارن؟ (اگر بالاتر از 3 یا 4 بود، استراحت کن و بعداً دوباره به تصمیم برگرد.)
تله #6: سوگیری دقت
ما در یادآوری احساسات گذشتهمون ضعیف عمل میکنیم و این منجر به انتخابهای نادرست در آینده میشه.
مثلاً، وقتی برای نوشتن مینشینم، واقعاً نمیخوام این کار رو انجام بدم. با وجود اینکه سالهاست مینویسم و میدونم که تقریباً مسیر تضمینشدهای برای خوشحالیه، هنوز هم یادآوری اون برای من سخته.
برای مقابله با این، باید دادههایی رو ثبت کنیم که به ما نشون بده چطور با یک حرکت کوچک، احساس خوبی خواهیم داشت. چیزهایی که به شما خوشحالی میدن رو یادداشت کن. آیا اینها چیزهایی هستن که معمولاً به تعویق میاندازی؟ چه تصمیماتی گرفتی تا از اینها دوری کنی، در حالی که ممکنه بخوای به سمتشون حرکت کنی؟
از خودت بپرس: آیا این تصمیم به من کمک میکنه که بیشتر از چیزهایی که واقعاً خوشحالم میکنه، انجام بدم؟
چطور با استفاده از مدلهای ذهنی تصمیمات حکیمانهتری بگیریم
مدلهای ذهنی روشهایی هستن که با استفاده از اونها دنیا رو میفهمیم و درکش میکنیم.
ما به طور معمول با یک لنز خاص به دنیا نگاه میکنیم، اما اگر عمداً تلاش کنیم تا روشهای تفکری جدیدی رو امتحان کنیم، میتونیم بینشهای جدیدی به دست بیاریم یا درکمون رو گسترش بدیم. این مدلها رو امتحان کن.
مدل ذهنی #1: به یک دوست مشاوره بده
با گرفتن “دیدگاه بیرونی” از خودت بپرس چه مشاورهای به یکی از عزیزان خود که در موقعیت تو قرار داره، میدی. این به ما کمک میکنه که فاصلهای از تصمیم داشته باشیم و گاهی اوقات، آگاهی فوری از بهترین انتخاب داشته باشیم.
مدل ذهنی #2: چه چیزی تغییر نخواهد کرد؟
وقتی به یک تصمیم بزرگ فکر میکنیم، معمولاً توجهمون رو بر روی بخشهای زندگیمون که تغییر خواهند کرد، متمرکز میکنیم. از خودت بپرس چه چیزی تغییر نخواهد کرد. این نشون میده چقدر از خوشحالیت احتمالاً ثابت خواهد موند. در مورد من، این سوال کمک کرد که ببینم رابطهام، دوستیهایم، سگم، آپارتمانم و سرگرمیهایم (همه چیزهایی که برای خوشحالیام ضروری هستن) بدون توجه به شغفم، همونطور خواهند موند.
مدل ذهنی #3: آنچه که نمیکنی
ما تمایل داریم از چیزهایی که وقت زیادی روی آنها گذاشتیم، جدا نشویم، چه شغل، رابطه، شهر یا سرگرمی باشه.
از طرف دیگه، ما معمولاً از چیزهایی که انجام ندادیم، پشیمون میشویم و همیشه میپرسیم چه چیزی ممکن بود اتفاق بیفته. فکر کن که چه چیزی رو اگر انتخاب کنی پشیمون خواهی شد و چه چیزی رو اگر انتخاب نکنی، پشیمون خواهی شد.
مدل ذهنی #4: پیدا کردن یک نماینده
ما گلولههای برفی ویژهای نیستیم: در کل، مردم تمایل دارند به نتایج و وقایع مشابه واکنش مشابهی نشان دهند. کسی رو پیدا کن که چیزی رو که تو در حال بررسی اون هستی تجربه کرده – کسی که از شهر تو به آن یکی نقل مکان کرده، کسی که از شرکت تو به آن یکی رفته – و تحقیق کن که تجربهش چه طور بوده. با شنیدن داستانش، تصمیم برات چطور به نظر میرسه؟ احتمالاً تجربه تو هم مشابه تجربه اون خواهد بود. وقتی مطالعات از افراد میخوان از نمایندگان استفاده کنن، این افراد به طور شگفتآوری در پیشبینی احساسات آیندهشون دقیق هستن.
مدل ذهنی #5: سه نکته کلیدی
وقتی داریم تصمیماتی برای بهینهسازی خوشحالی میگیریم، معمولاً ارزش زیادی به افزایش درآمد و زمان استراحت میدیم و تأثیر روابط رو کمتر از حد نیاز میدونیم. برای مقابله با این، به یاد داشته باش که سه نکته کلیدی که برای تجربه خوشحالی و معنای ثابت اهمیت دارن، رو در نظر داشته باش:
- درگیر بودن در کارهایی که هر روز انجام میدهی
- داشتن روابط مثبت و وقت گذراندن با کسانی که دوستشان داری
- داشتن کنترل بیشتر بر روی وقت و انرژی و آنچه که برایت مهمتر است
در یک نقطه، رها کن
هنگام تصمیمگیری برای مسائل بزرگ، به راحتی ممکنه در دام تحلیل بیش از حد بیفتیم. در نهایت، این فقط تلاشی برای کنترل چیزی است که در نهایت غیرقابل کنترل است. عدم قطعیت وجود دارد و هیچ چیزی در زندگی تضمین شده نیست. ممکن است فکر کنیم که یک نتیجه خاص عالی خواهد بود، اما هرگز نمیتوانیم مطمئن باشیم. ممکن است الان چیزهایی را ارزشمند بدانیم که برای آیندهامون اهمیت نداشته باشند. و حتی انتخاب “بهترین” گزینه هم به این معنی نیست که همه چیز به طور معجزهآسا خوب خواهد شد و انتخاب “بدتر” هم به این معنی نیست که به زندگی ناخوشایند محکوم خواهیم شد.
بله، تصمیم مهم است. اما آنچه که بعد از تصمیم میافتد: نحوه تعهد به آن، غوطهور شدن در آن و تفکر در مورد آن، بسیار مهمتر است.
یک خبر خوب نهایی: چیزی در ما وجود دارد که به ما کمک میکند تا با هر نتیجهای کنار بیاییم: وقتی به یک مسیر متعهد میشویم، تمایل داریم که دیدگاه مثبت داشته باشیم و از آن خوشحالی بگیریم، حتی اگر نتیجه اولیه کمتر از آنچه که انتظار داشتیم باشد. وقتی با تصمیمی گیر کردیم، تمایل داریم آن را به عنوان تصمیم خود ببینیم و به آن مالکیت بدهیم، که به ما کمک میکند تا ارزش، نکات مثبت و فرصتهای یادگیری از تجربه را پیدا کنیم.
نکته نهایی: برای تصمیمگیری بیش از حد درنگ نکن. تاریخ مشخصی برای تصمیمگیری تعیین کن، به تصمیم خود متعهد شو و سپس به جلو برو.
با احترام❤️
بنیانگذار شادی جدید ShadiJadid.com
✅ در ادامهی این مطلب بخوانید
🎧 همچنین شنونده پادکست شادی جدید باشید
پادکست شادی جدید 🎙️
دیدگاهتان را بنویسید