مقاله‌ها بهزیستی تکنیک ها خودسازی سلامت روان

چرخ احساسات؛ از مدل پلاچیک تا نسخه مدرن شادی جدید

احساسات زبان پنهان ذهن و بدن ما هستند؛ و چرخ احساسات ابزاری است برای رمزگشایی از این زبان. یکی از مدل‌های کلاسیک و پرکاربرد در روان‌شناسی، چرخ احساسات پلاچیک است. این مدل بر پایه‌ی هشت احساس پایه شکل گرفته و با ساختاری ساده، کمک می‌کند تا عواطف مختلف را درک کنیم.

اما امروز، با توجه به پیچیدگی‌های روان انسان معاصر، مدل‌های دقیق‌تری نیاز داریم؛ جایی که چرخ احساسات شادی جدید وارد می‌شود.

🔸 چرا چرخ احساسات شادی جدید؟

🔹 جزئیات بسیار بیشتر: این مدل نه تنها احساسات پایه را شامل می‌شود، بلکه حالت‌های فرعی و ظریف‌تر مانند «تفکر به دیگران»، «غرق شده»، یا «مغرور» را هم پوشش می‌دهد.
🔹 ساختار لایه‌ای پیشرفته‌تر: مدل شادی جدید از مرکز به بیرون گسترش می‌یابد و لایه‌های مختلف شدت و جهت احساس را به تصویر می‌کشد.
🔹 کاربرد عملی‌تر: این مدل با توجه به زبان و فرهنگ ایرانی طراحی شده و در زمینه‌های خودشناسی، روان‌درمانی، کوچینگ و توسعه فردی کاربرد گسترده‌تری دارد.

به خیلی از ما آموزش داده نشده که چجوری احساسات خودمون رو درک و مدیریت کنیم.

احساسات شما چیزی نیست که ازش خجالت بکشید. شما مجبور نیستید احساسات خودتون رو کنترل کنید. شما مجبور نیستید برای اونا احساس شرم کنید. احساسات شما چیزیه که باید ازش یاد بگیرید و با اونا کار کنید.

برای این کار می‌تونید از چرخ احساسات استفاده کنید که ابزاریست که توسط دکتر گلوریا ویلکاکس طراحی شده تا به افراد کمک کنه که احساسات خودشون رو درک کرده و برچسب گذاری کنند منظورم نام گذاریه.

نحوه استفاده از چرخ احساسات:

از مرکز چرخ شروع کنید و مشخص کنید که کدام یک از خانواده های عاطفی رو در حال حاضر احساس می‌کنید.
حالا، به لبه‌ها نزدیک‌تر بشید و ببینید چقدر می‌تونید خاص باشید.
کدوم احساس به چیزیکه در حال حاضر احساس می کنید نزدیکتره؟ اگه مشکلی دارید، سعی کنید اونایی رو که احساس نمی‌کنید حذف کنید.
حالا، اونو با صدای بلند برچسب بزنید. بگو: «احساس می‌کنم…»
چند لحظه به خودت فرصت بده مکث کن و با این حس بشین. به خودتون اجازه بدید متوجه بشید که در بدن شما چه احساسی داره جاری میشه، افکاری که بهش فکر می‌کنید ، چجوری با توجه به اون حس تغییر می کنه.

چرخ احساسات را رایگان دریافت کنید

چرخ احساسات رو به همراه یک راهنمای مفید در مورد نحوه استفاده از اون و کار با احساسات خود دانلود کنید.

تحقیقات گسترده نشون داده که برچسب زدن (نام‌گذاری) به احساسات خود یکی از بهترین کارهایی که می‌تونید برای بهبود سلامت روان خودتون انجام بدید. مطالعات UCLA و سایر موسسات نشون دادند که بیان احساسات خودتون در قالب کلمات، کنار اومدن با اونارو آسون تر میکنه. مثلا:

رتبه بندی خشم در مقیاس 1-5 ضربان قلب شما را کاهش میده، که معیاری از پریشانیست.
توصیف احساسات خودتون هنگام مواجهه با فوبیا، شجاعت شما رو در مواجهه با اون افزایش میده.
افزودن یک برچسب به یک احساس (مانند “این غم است” یا “این ترس است”) فعالیت در آمیگدال مغز شما رو کاهش میده، جایی که پاسخ جنگ یا گریز شما از اونجا میاد.

هر چی بتونید دقیق‌تر باشید، بهتره. همچنین نشون داده شده که یادگیری برچسب زدن احساسات خودتون در سطح بالاتری از جزئیات به شما کمک میکنه تا اونارو تنظیم کنید و به طور مؤثرتری با اونا کار کنید.

✅ جمع‌بندی:

چرخ احساسات شادی جدید نه‌تنها جایگزینی برای پلاچیک نیست، بلکه تکامل‌یافته‌تر، شخصی‌سازی‌شده‌تر و کاربردی‌تر است. می‌توان از مدل پلاچیک به عنوان نقطه شروع استفاده کرد و سپس با چرخ شادی جدید به عمق بیشتری از احساسات خود پی برد.